Для авторизации на текущем портале в Вашем профиле ЕСИА должно быть заполнено поле "Электронная почта"

Инергə
Төбәк интерактив энциклопедик портал «Башҡортостан»
Башҡортостан Республикаһы Фәндәр академияһы Башҡортостан Республикаһы “Башҡорт энциклопедияһы” дәүләт автономиялы фән учреждениеһы

Список материалов

Наименование статьи
Содержание статьи
Автор
Рубрикатор
Шәхестәр
Энциклопедии
Яңынан эҙләргә

ХАНОВ Айрат Миҙхәт улы

ХАНОВ Айрат Миҙхәт улы (14.6.1966, БАССР-ҙың Асҡын р-ны Асҡын а.), онколог. Мед. ф. д-ры (2001), проф. (2003). БДМУ-ны  тамамлаған  (1989).  1990  й.  алып  Респ. онкология диспансерында бүлек мөдире, 1994 й. башлап БДМУ-ла уҡыта; бер үк ваҡытта  1998—2015  йй.  “Профилактик  медицина”  ЯСЙ  (Өфө)  дир.,...

ХАНОВ Закирйән Хан улы

ХАНОВ Закирйән Хан улы [7.2.1920, АСБР-ҙың Дыуан-Ҡошсо кантоны Лағыра.(БР-ҙың Салауат р-ны) — 9.8. 1990, Сибай ҡ.], актёр. БАССР-ҙың халыҡ (1978) һәм атҡ. (1971) артисы. Б.В. һуғышында ҡатнашыусы. 1937—40 йй. һәм 1946 й. алып Ҡыйғы колхоз-совхоз театры (ҡара: Минһажев Ғ.исемендәге Ҡыйғы башҡорт халыҡ театры),...

ХАНОВ Олег Закир улы

ХАНОВ Олег Закир улы (11.8.1951, БАССР-ҙың Архангел районы Ҡыҙғы а.), актёр. РСФСР-ҙың атҡаҙанған (1987), БАССР-ҙың халыҡ (1984) һәм атҡаҙанған (1978) артисы. Театр эшмәкәрҙәре союзы ағзаһы (1979). З.Х.Хановтың улы. ӨДСИ-не тамамлағандан һуң (1973; Ғ.Ғ.Ғиләжев, Ф.Ҡ.Ҡасимова курсы) БАДТ актёры, бер үк...

ХАНОВ Рафаэль Рәфил улы

ХАНОВ Рафаэль Рәфил улы (24.3. 1973, Өфө), спортсы. Ауыр атлетика б-са Рәсәйҙең халыҡ-ара класлы спорт мастеры (1995). Р.Л.Хановтың улы. Башҡ-н физик культура ин-тын тамамлаған (2009). “Өфөлө” спорт клубының ДЮСШ (тренеры Ханов) һәм Юғары спорт оҫталығы мәктәбе (П.С.Горулёв) тәрбиәләнеүсеһе. Рәсәй кубогын...

ХАНОВ Рәфил Лотфулла улы

ХАНОВ Рәфил Лотфулла улы (16.5. 1946, БАССР-ҙың Саҡмағош р-ны Йәмәй а.), спортсы. Ауыр атлетика б-са СССР-ҙың халыҡ-ара класлы спорт мастеры (1972). БР-ҙың атҡ. физик культура хеҙм-ре (1993). “Локомотив” (тренеры Б.М.Мосиевич) һәм “Хеҙмәт” (Г.Л.Аферин) ДСО-лары тәрбиәләнеүсеһе. РСФСР чемп. (1969), СССР...

ХАНОВ Сыңғыҙ Һаҙый улы

ХАНОВ Сыңғыҙ Һаҙый улы [30.12. 1915, Өфө губ. Златоуст өйәҙе Арҡауыл а. (БР-ҙың Салауат р-ны) — 1941], яҙыусы. Б.В. һуғышында ҡатнашыусы. К.А.Тимирязев ис. Башҡорт пед. ин-тын тамамлағандан һуң (1936) ВКП(б)-ның Башҡ-н өлкә ком-ты эргәһендәге В.И.Ленин һәм И.В.Сталиндың хеҙмәттәрен башҡорт теленә тәржемә...

ХАНОВА Рәзифә Сәлих ҡыҙы

ХАНОВА Рәзифә Сәлих ҡыҙы (15.12. 1948, БАССР-ҙың Дүртөйлө р-ны Гөблөкөсөк а. — 7.9.2015, шунда уҡ),Хеҙмәт Даны орд. тулы кавалеры. 1963 й. алып Дүртөйлө р-нындағы К.Маркс ис. к-зда эшләй (1966—98 йй. һауынсы). 1981—85 йй. юғары күрһәткестәргә өлгәшкән: һәр һыйырҙан уртаса йыллыҡ һауым — 3182 кг (1985...

ХАНЫКОВ Яков Владимирович

ХАНЫКОВ Яков Владимирович (2.3. 1818, Калуга губ. Георгиевское а. — 25.1.1862, Мәскәү), дәүләт эшмәкәре, картограф. Действительный статский советник (1852). Дворяндарҙан. Царское Село лицейын тамамлағандан һуң (1835) ЭЭМ-да хеҙмәт итә. 1836—42 йй. Ырымбур хәрби губернаторы В.А.Перовский ҡарамағындағы...

ХАРА ЫЛЫМЫҠТАРЫ

ХАРА ЫЛЫМЫҠТАРЫ, харофиттар, лучицалар (Charophyta), ябай төҙөлөшлө үҫемлектәр бүлеге. 400-ҙән ашыу төрө билдәле, бөтә Ер шары буйлап кальций миҡдары юғары булған быуаларҙа һәм күлдәрҙә таралған. Макроскопик ылымыҡтар, тыштан ҡайһы бер ҡат­марлы төҙөлөшлө үҫемлектәргә (ҡырҡбыуын, мөгөҙьяпраҡ) оҡшаш....

ХАРАКТЕРЛЫ БЕЙЕҮ

ХАРАКТЕРЛЫ БЕЙЕҮ, балет театрының тасуирлау сараларының береһе, сәхнә бейеүҙәренең айырым бер төрө. Х.б. нигеҙендә — балетм. эшкәртеүендәге халыҡ бейеүе. Классик бейеү Х.б. ҡайһы бер тасуирлау сараларын һәм бурыстарын үҙләштереп милли элементтар м-н байытыла. Шулай уҡ Х.б. төшөнсәһе башланғыс мәғәнәне...

ХАРАЦИОПСИС

ХАРАЦИОПСИС (Characiopsis), бер күҙәнәкле һары‑йәшел ылымыҡтар заты. Яҡынса 56 төрө билдәле, киң таралған. Башҡортостанда 10 төрө асыҡланған: осло Х., тырпайған Х. һ.б. төрҙәр. Күҙәнәктәре яңғыҙ, дөрөҫ булмаған орсоҡ (анабена Х.) йәки эллипс һымаҡ, кире йомортҡаға йәки киң орсоҡҡа (ваҡ Х.) оҡшаш; ҡайһы...

ХАРӘЗМИ

ХАРӘЗМИ (14 б.), төрки шағиры. Х. т-да документаль мәғлүмәттәр һаҡланмаған. Биографияһының ҡайһы бер факттары уның “Мөхәббәтнамә” әҫәрендә бирелгән, уға ярашлы Х. Харәзмдә белем алған, күпмелер ваҡыт Һарай-Бәрәкә ҡ. йәшәгән, Яҡын Көнсығыш илдәрендә булған. Лирик шиғырҙар яҙған (һаҡланмаған). М.Х.Иҙелбаев...

ХАРДИНА Анна Арнольдовна

ХАРДИНА Анна Арнольдовна (7.1. 1955, Әшә ҡ.), боронғо урыҫ темпера рәсем сәнғәте реставраторы. БР-ҙың атҡ. мәҙәниәт хеҙм-ре (2007). Рәссамдар союзы ағзаһы (2010). БДПИ-ны тамамлаған (1983). 1989—97 йй. И.Э. Грабарь ис. Бөтә Рәсәй художество ғилми реставрация үҙәгендә (Мәскәү; етәксеһе Т.М.Мосунова)...

ХАРИС Мәлих Харис улы

ХАРИС (Харисов) Мәлих Харис улы [27.1.1915, Өфө губ. Бәләбәй өйәҙе Яңы Ҡото а. (БР-ҙың Саҡмағош р-ны) — 1944], шағир. Б.В. һуғышында ҡатнашыусы. К.А.Тимирязев ис. Башҡорт пед. ин-тын тамамлаған (1941). Фронтта һәләк була. Әҫәрҙәре 1934 й. баҫыла башлай. Ижадына башҡорт һәм көнсығыш классик шиғриәттәренең...

ХАРИСОВ Әхнәф Ибраһим улы

ХАРИСОВ Әхнәф Ибраһим улы [2.6. 1914, Өфө губ. Бөрө өйәҙе Имән а. (БР-ҙың Балтас р-ны) – 15.5.1977, Өфө], филолог, яҙыусы. Филол. ф. д-ры (1972), проф. (1972). БАССР-ҙың атҡ. фән эшмәкәре (1957). Яҙыусылар союзы ағзаһы (1942). Б.В. һуғышында ҡатнашыусы. К.А.Тимирязев ис. Башҡорт пед. ин-тын тамамлағандан...

ХАРИСОВ Ринат Зөфәр улы

ХАРИСОВ Ринат Зөфәр улы (12.6. 1953, БАССР-ҙың Борай р-ны Ленин-Бүләк а.), рәссам. РФ-тың (2014) һәм БР-ҙың (2003) атҡ. рәссамы. Рәссамдар союзы ағзаһы (1989). ӨДСИ-не тамамлағандан һуң (1978) БДПУ-ла уҡыта. 2008 й. алып Торонто ҡ. (Канада) йәшәй һәм эшләй. Х. ижадында тарихи-көнкүреш темаһына яҙылған...

ХАРИСОВ Фәрис Фәхрәз улы

ХАРИСОВ Фәрис Фәхрәз улы (3.1. 1956, БАССР-ҙың Яңауыл р-ны Истәк а.), педагог. Рәсәй мәғариф акад. мөхбир ағзаһы (2001), пед. ф. д-ры (1999), проф. (2001). РФ-тың атҡ. уҡытыусыһы (2004), РФ-тың почётлы дөйөм белем биреү хеҙм-ре (2000). Фираз Ф.Харисовтың ҡустыһы. Ҡа­зан пед. ин-тын тамамлағандан һуң...

ХАРИСОВ Фәррух Харис улы

ХАРИСОВ Фәррух Харис улы [1918, Өфө губ. Златоуст өйәҙе Мәхмүт а. (БР-ҙың Салауат р-ны) — 13.1.1945, Даугавпилс ҡ. ерләнгән], Дан орд. тулы кавалеры. Б.В. һуғышында ҡат­нашыусы. 1941 й. июненән 2-се армияның 49-сы уҡсылар див. 559-сы артиллерия полкының, 1944 й. алып Көнбайыш, Калинин һәм 1-се Балтик...

ХАРИСОВ Фираз Фәхрәз улы

ХАРИСОВ Фираз Фәхрәз улы (24.5.1952, БАССР-ҙың Яңауыл р-ны Истәк а.), педагог. Пед. ф. д-ры (2001), проф. (2004). ТР-ҙың атҡ. фән эшмәкәре (2007), ТР мәктәбенең атҡ. уҡытыусыһы (2001), РФ-тың почётлы юғары проф. белем биреү хеҙм-ре (2004). Фәрис Ф.Харисовтың ағаһы. Ҡазан пед. ин-тын тамамлағандан һуң...

ХАРИСОВА Илмира Миңнулла ҡыҙы

ХАРИСОВА Илмира Миңнулла ҡыҙы (25.1.1960, БАССР-ҙың Әлшәй р-ны Раевка а. – 4.4.2007, Өфө), соц. гигиенист. Мед. ф. д-ры (1995), проф. (1996). БР-ҙың атҡ. фән эшмәкәре (1998). БДМИ-ны (1985) һәм ӨДИСА-ны (2006) тамамлаған.1991 й. алып БДМУ-ла уҡыта (1997 й. — йә­мәғәт һаулығы һәм һаулыҡ һаҡлауҙы ойоштороу...