Для авторизации на текущем портале в Вашем профиле ЕСИА должно быть заполнено поле "Электронная почта"

Инергə
Төбәк интерактив энциклопедик портал «Башҡортостан»
Башҡортостан Республикаһы Фәндәр академияһы Башҡортостан Республикаһы “Башҡорт энциклопедияһы” дәүләт автономиялы фән учреждениеһы

Список материалов

Наименование статьи
Содержание статьи
Автор
Рубрикатор
Шәхестәр
Энциклопедии
Яңынан эҙләргә

ӘБДЕРӘШИТОВ Шамил Рәхим улы

ӘБДЕРӘШИТОВ Шамил Рәхим улы (10.9.1933, Ҡазан), хужалыҡ эшмәкәре. Техник ф. канд. (1976). БАССР‑ҙың атҡ. энергетигы (1983), СССР‑ҙың почётлы энергетигы (1983), РСФСР‑ҙың почётлы уйлап табыусыһы (1979). Ташкент политехник ин‑тын тамамлаған (1956). 1960 й. алып “Башкирэнерго” район энергетика идаралығында...

ӘБДЕСӘЛӘМ МӘМӘДЕЛИН

ӘБДЕСӘЛӘМ МӘМӘДЕЛИН, Крәҫтиәндәр һуғышында (1773—75) ҡатнашыусы, Е.И.Пугачёв полковнигы. Нуғай даруғаһының Дыуан‑Табын улусы Сәфәр а. мишәре. Шул уҡ улустың старшинаһы. 1773 й. нояб. — 1774 й. мартында Ә.М. отряды Өфөнө ҡамауҙа ҡатнаша. 1774 й. сент. Ә.М. ғәйебен танып килә. Окт. әсир алынған Пугачёвты...

ӘБДЕСӘЛӘМ РАМЗИН

ӘБДЕСӘЛӘМ РАМЗИН (1737—?), Крәҫтиәндәр һуғышында (1773—75) ҡатнашыусы, Е.И.Пугачёв атаманы. Уҫы даруғаһының Ғәйнә улусы Ишмән а. башҡорто. Һуғыш башында Себер губ. Омск ҡәлғәһендә сик хеҙмәтендә була. 1773 й. дек. алып Әбдей Абдуллов отряды составында Уҫы һәм Көңгөр янындағы алыштарҙа, 1774 й. майынан...

ӘБДИЕВ Әхмәтйән Әбделғәлләм улы

ӘБДИЕВ Әхмәтйән Әбделғәлләм улы, табип. Мед. д‑ры (1862). Ҡазан ун‑тының табип ф‑тын тамамлағандан һуң (1856) Башҡорт ғәскәрендәштаттан тыш табип булып эшләй. 1858 й. ква­лификацияһын күтәреү өсөн Император мед.‑хирургия акад. (С.‑Петербург) ебәрелә. Диссертация яҡлағандан һуң Ырымбурға саҡыртыла һәм...

ӘБДИЕВ Әхмәтйән Әбделғәлләм улы

ӘБДИЕВ Әхмәтйән Әбделғәлләм улы, табип. Мед. д‑ры (1862). Ҡазан ун‑тының табип ф‑тын тамамлағандан һуң (1856) Башҡорт ғәскәрендәштаттан тыш табип булып эшләй. 1858 й. ква­лификацияһын күтәреү өсөн Император мед.‑хирургия акад. (С.‑Петербург) ебәрелә. Диссертация яҡлағандан һуң Ырымбурға саҡыртыла һәм...

ӘБДИЕВ Нәзир Закир улы

ӘБДИЕВ Нәзир Закир улы (10.7. 1934, БАССР‑ҙың Ҡырмыҫҡалы р‑ны Бүләкәй а. — 16.6.2009, Өфө, тыуған яғында ерләнгән), йырсы (лирик‑драматик тенор). БАССР‑ҙың халыҡ (1990), атҡ. (1974) артисы. БАХИ‑ны (1961), Урал консерваторияһын (Свердловск ҡ., 1965; И.П. Семёнов класы) тамамлаған. 1956—58 йй. Башҡ‑н...

ӘБДИЕВ Ринат Ғәзизйән улы

ӘБДИЕВ Ринат Ғәзизйән улы (28.8. 1956, БАССР‑ҙың Ҡырмыҫҡалы р‑ны Боҙаяҙ а.), инженер‑механик. Техник ф. д‑ры (1996), проф. (1997). ӨНИ‑не тамамлағандан һуң (1982) шунда уҡ эшләй. 2006 й. алып Ырымбур ун‑тының Өфө филиалы дир. урынбаҫары. 2011 й. башлап БДУ‑ның технологик машиналар һәм ҡорамалдар каф....

ӘБДИЕВ Рифғәт Фәйез улы

ӘБДИЕВ Рифғәт Фәйез улы [22.12. 1926, БАССР‑ҙың Стәрлетамаҡ кантоны Боҙаяҙ а. (БР‑ҙың Ҡырмыҫҡалы районы) — 6.4.2019, Мәскәү ҡ.], философ. Философия фәндәре докторы (1996). ӨАИ‑ны (1948), Ф.Э.Дзержинский исемендәге Артиллерия академияһын (Мәскәү ҡ., 1952) тамамлаған. 1948 й. алып “Уралмаш” заводында...

ӘБДИЕВА Мәхмүдә Ғаззали ҡыҙы

ӘБДИЕВА Мәхмүдә Ғаззали ҡыҙы [18.2.1942, БАССР‑ҙың Боҙаяҙ р‑ны Боҙаяҙ а. (БР‑ҙың Ҡырмыҫҡалы р‑ны)], селекционер. А.х. ф. канд. (1978). БР‑ҙың атҡ. а.х. хеҙм‑ре (2002). И.В.Мичурин ис. Йәшелсә‑емеш ин‑тын тамамлаған (Мичуринск ҡ., 1965). 1966—2016 йй. БНИИСХ‑ла эшләй (1995 й. — төп ғилми хеҙм‑р). Фәнни...

ӘБДРӘҠИПОВА Ғәйшә Йосоп ҡыҙы

ӘБДРӘҠИПОВА Ғәйшә Йосоп ҡыҙы (1.5.1921, Өфө — 14.3.2003, шунда уҡ), балет артисы. Башҡорт театр‑художество уч‑щеһын тамамлаған (1938; педагогы К.В.Матсон). 1939— 59 йй. БДОБТ‑ла эшләй. Тәүге спектаклдәрҙең бөтәһендә лә ҡатнашҡан: “Фауст” (Ш.Гуно), “Иван Сусанин” (М.И. Глинка), “Ҡарлуғас” (Н.К.Чемберджи),...

ӘБДРӘХИМ, З ә х и м, Мәсетле р‑нындағы ауыл

ӘБДРӘХИМ, З ә х и м, Мәсетле р‑нындағы ауыл, Йонос а/с ҡарай. Район үҙәгенән К. 15 км һәм Һилейә т. юл ст. (Силәбе өлк.) Т.‑Көнб. табан 155 км алыҫлыҡта Әй й. буйында урынлашҡан. Халҡы: 1906 й. — 492 кеше; 1920 — 567; 1939 — 421; 1959 — 460; 1989 — 261; 2002 — 326; 2010 — 324 кеше. Башҡорттар йәшәй...

ӘБДРӘХИМОВ Юнир Рәхим улы

ӘБДРӘХИМОВ Юнир Рәхим улы (1.3.1942, БАССР‑ҙың Күгәрсен р‑ны Тәүәкән а.), инженер‑технолог. Техник ф. д‑ры (1994), проф. (1996). БР‑ҙың атҡ. химигы (1998), РФ‑тың почётлы мәғариф тармағы хеҙм‑ре (2017). ӨНИ‑не тамамлағандан һуң (1967) шунда уҡ эшләй: 1995 й. алып сәнәғәт хәүефһеҙлеге һәм хеҙмәтте һаҡлау...

ӘБДРӘШБАШ, Я ң ы Т у ҡ р а н, Борай р‑нындағы ауыл

ӘБДРӘШБАШ, Я ң ы Т у ҡ р а н, Борай р‑нындағы ауыл, Әжәк а/с ҡарай. Район үҙәгенән К.‑Көнс. 15 км һәм Яңауыл т. юл ст. К.‑Көнс. табан 83 км алыҫлыҡта Әбдрәшбаш й. (Тере Танып й. басс.) буйында урынлашҡан. Халҡы: 1906 й. — 371 кеше; 1920 — 474; 1939 — 375; 1959 — 324; 1989 — 186; 2002 — 118; 2010 — 88...

ӘБДРӘШИТ АЙЫТОВ

ӘБДРӘШИТ АЙЫТОВ, Крәҫтиәндәр һуғышында (1773—75) ҡатнашыусы, Е.И.Пугачёв полковнигы. Бөгөлмә ведомствоһының Абдулла а. яһаҡлы татарҙарынан. Айыт Ураҙ­мәтовтыңулы. 1773 й. нояб. ихтилалға ҡушыла, Башҡортостандыңкөньяҡ‑көнбайышында баш күтәреүселәр хәрәкәте етәкселәренең береһе була. Ә.А. отряды Ҡазан...

ӘБДРӘШИТ, Дыуан р‑нындағы ауыл

ӘБДРӘШИТ, Дыуан р‑нындағы ауыл, Мәсәғүт а/с ҡарай. Район үҙәгенән Т. 10 км һәм Һилейә т. юл ст. (Силәбе өлк.) Т.‑Көнб. табан 85 км алыҫлыҡта Әй й. буйында урынлашҡан. Халҡы: 1906 й. — 496 кеше; 1920 — 555; 1939 — 397; 1959 — 351; 1989 — 328; 2002 — 376; 2010 — 402 кеше. Башҡорттар йәшәй (2002). Башланғыс...

ӘБДРӘШИТ, Т а у к ү л, Әлшәй р‑нындағы ауыл

ӘБДРӘШИТ, Т а у к ү л, Әлшәй р‑нындағы ауыл, Әбдрәшит а/с үҙәге. Район үҙәгенән һәм Раевка т. юл ст. К.‑Көнс. табан 27 км алыҫлыҡта урынлашҡан. Халҡы: 1906 й. — 704 кеше; 1920 — 900 (Яңы Әбдрәшит а. м‑н бергә иҫәпкә алынған); 1939 — 533; 1959 — 782; 1989 — 526; 2002 — 661; 2010 — 619 кеше. Башҡорттар,...

ӘБДРӘШИТОВ Йәғәфәр Мөхәрәм улы

ӘБДРӘШИТОВ Йәғәфәр Мөхәрәм улы (30.11.1949, БАССР‑ҙың Мәләүез р‑ны Яңауыл а.), инженер‑технолог. Техник ф. д‑ры (1998). РФ‑тың (1994), БАССР‑ҙың (1990) атҡ. химигы. ӨНИ‑не тамамлаған (1978). 1969 й. Салауат нефтехимия комб‑тында эшләй. 1971 й. башлап “Каустик” ЯАЙ‑нда (Стәрлетамаҡ ҡ.): 1985 й. алып...

ӘБДРӘШИТОВ Сабур Әбдрәшит улы

ӘБДРӘШИТОВ Сабур Әбдрәшит улы [14.10.1925, БАССР‑ҙың Мәсәғүт кантоны Йүкәлекүл а. (БР‑ҙың Ҡыйғы р‑ны) — 25.5.1995, Өфө], агрохимик. Биол. ф. канд. (1958). БАССР‑ҙың атҡ. фән эшмәкәре (1980). Б.В. һуғышында ҡатнашыусы. Үзбәк ун‑тын тамамлаған (Сәмәрҡәнд ҡ., 1954). 1958—91 йй. БНИИЗиС‑та эшләй: 1965 й....

ӘБДРӘШИТОВ Хәмзә Зәки улы

ӘБДРӘШИТОВ Хәмзә Зәки улы (5.6.1954, БАССР‑ҙың Фёдоровка р‑ны Ҡораласыҡ а.), хирург. Мед. ф. д‑ры (2001), проф. (2003). БР‑ҙың атҡ. табибы (1992), СССР‑ҙың һаулыҡ һаҡлау отличнигы (1991). БДМИ‑ны тамамлағандан һуң (1978) “Ишимбайнефть” НГДУ‑һының мед.‑санитария бүлегендә эшләй. 1984 й. алып Ишембай...

ӘБДРӘШИТОВ Шамил Монасип улы

ӘБДРӘШИТОВ Шамил Монасип улы [19.5.1921, Ырымбур ҡ.; башҡа мәғлүмәттәр б‑са, АСБР‑ҙың Ҡыпсаҡ‑Ете ырыу кантоны Зәк‑Ишмәт а. (БР‑ҙың Көйөргәҙе р‑ны) — 4.5.1944, Севастополь ҡ. янында], лётчик, лейтенант. Советтар Союзы Геройы (1944).Б.В.һуғышында ҡатнашыусы. К.Е.Ворошилов ис. Беренсе Чкалов хәрби авиация...