Для авторизации на текущем портале в Вашем профиле ЕСИА должно быть заполнено поле "Электронная почта"

Инергə
Төбәк интерактив энциклопедик портал «Башҡортостан»
Башҡортостан Республикаһы Фәндәр академияһы Башҡортостан Республикаһы “Башҡорт энциклопедияһы” дәүләт автономиялы фән учреждениеһы

Список материалов

Наименование статьи
Содержание статьи
Автор
Рубрикатор
Шәхестәр
Энциклопедии
Яңынан эҙләргә

СЕРГЕЕВ Фёдор Андреевич

СЕРГЕЕВ Фёдор Андреевич, Артём (7.3.1883, Курск губ. Глебово а. — 24.7.1921, Мәскәү), совет партия-дәүләт эшмәкәре. 1901 й. алып РСДРП ағзаһы. 1902 й. Францияла, 1907— 17 йй. Австралияла эмиграцияла була. 1905 й. һәм 1917 й. Харьков ҡ. ҡораллы сығышҡа етәкселек итә. 1918 й. башлап Донецк-Кривой Рог...

СЕРГЕЕВА Клавдия Алексеевна

СЕРГЕЕВА Клавдия Алексеевна (17.4.1913, Һарытау губернаһы Ртищево а. — ?), үҫемлектәр физиологы. Биология фәндәре докторы (1971). БАССР‑ҙың атҡаҙанған фән эшмәкәре (1973). Һарытау университетын тамамлағандан һуң (1936) Уҡытыусылар институтында (Балашов ҡ.) эшләй, 1939 й. алып һәм 1943 й. Фирғәнә педагогия...

СЕРГЕЕВА Лариса Александровна

СЕРГЕЕВА Лариса Александровна (19.9.1947, Өфө), тел белгесе. Филол. ф. д‑ры (2005), проф. (2009). РФ‑тың почётлы юғары проф. белем биреү хеҙм‑ре (2009). БДУ‑ны тамамлағандан һуң (1971) шунда уҡ эшләй. Фәнни эшмәкәрлеге урыҫ теле материалында баһалау семантикаһы һәм дискурс һорауҙарына, урыҫ теленең...

СЕРГЕЕВКА НЕФТЬ ЯТҠЫЛЫҒЫ

СЕРГЕЕВКА НЕФТЬ ЯТҠЫЛЫҒЫ, респ. үҙәк өлөшөндә Өфө р‑ны терр‑яһында урынлашҡан. Благовещен уйпатлығы сиктәрендә, аҫҡы таш күмер һәм өҫкө девон ултырмалары буйлап Аҡтаныш‑Шишмә бөгөлөнөң борт өлөшө сиктәрендә урынлашҡан. Грабенға оҡшаш Сергей‑Дим бөгөлөнә тура килә. Оҙонлоғо 65 км, киңлеге 7,5—8,5 км....

СЕРГЕЕВКА, Бүздәк р‑нындағы ауыл

СЕРГЕЕВКА, Бүздәк р‑нындағы ауыл, Бүздәк а/с ҡарай. Район үҙәгенән һәм Бүздәк т. юл ст. Көнс. табан 8 км алыҫлыҡта Сәрмәсән й. буйында урынлашҡан. Халҡы: 1906 й. — 637 кеше; 1920 — 693; 1939 — 590; 1959 — 457; 1989 — 596; 2002 — 678; 2010 — 702 кеше. Урыҫтар, башҡорттар йәшәй (2002). Башланғыс мәктәп-балалар...

СЕРГЕЕВКА, Өфө р‑нындағы ауыл

СЕРГЕЕВКА, Өфө р‑нындағы ауыл, Жуков а/с ҡарай. Район үҙәгенән Көнб. 19 км һәм Авдон т. юл ст. Т. табан 6 км алыҫлыҡта урынлашҡан. Халҡы: 1906 й. — 68 кеше; 1920 — 231; 1939 — 358; 1959 — 627; 1989 — 357; 2002 — 347; 2010 — 490 кеше. Урыҫтар, башҡорттар йәшәй (2002). Фельдшер‑акушерлыҡ пункты бар. Ауылға...

СЕРГИЕВ ЗЫЯРАТЫ

СЕРГИЕВ ЗЫЯРАТЫ. 18 б. уртаһында асылған, тип фараз ителә. Өфөнөң көньяҡ‑көнсығыш өлөшөндә Сергиев тауы эргәһендә урынлашҡан. Майҙаны — 9 га. 1861—1932 йй. С.з. Преображенск сиркәүе эшләй. Священник Ф.М.Троицкий һәм мещан Д.Н.Кадкин аҡсаһына зыярат терр‑яһы кәртәләп алына, йәшелләндереү эштәре башҡарыла....

СЕРГИЕВСК ӨЙӘҘЕ

СЕРГИЕВСК ӨЙӘҘЕ, 1782 й. Өфө наместниклығы составында ойошторола. 18 б. аҙағында төньяҡта — Бөгөлмә өйәҙе, көнсығышта — Боғорослан өйәҙе һәм Быҙаулыҡ өйәҙе, көньяҡта һәм көньяҡ-көнбайышта — Һарытау, көнбайышта Ҡазан наместниклыҡтары менән сиктәш була. Административ үҙәге — Сергиевск ҡалаһы. Өйәҙ 1796 й....

СЕРГИЕВСК, ауыл, Һамар өлкәһе

СЕРГИЕВСК, 1703 й. Ж.Г. Кудрявцев тарафынан Суҡ й. (Волга й. ҡушылдығы) уң ярында ҡәлғәгә нигеҙ һалына. 1708—82 йй. ҡала яны. 1708—17 йй. — Ҡазан губернаһы, артабан — Әстерхан губ., 1744— 82 йй. һәм 1796 й. алып Ырымбур губернаһы составында. Ерекле, Зәй, Минзәлә, Тейен, Яңы Шишмә (ҡара: Кама аръяғы...

СЕРГИЕНКО Иван Викторович

СЕРГИЕНКО Иван Викторович (16.9. 1969, БАССР‑ҙың Ғафури р‑ны Красноусол ҡсб), педагог. Иҡт. ф. канд. (2000), пед. ф. д‑ры (2006). БР‑ҙың мәғариф отличнигы (2008). ӨДАТУ‑ны тамамлағандан һуң (1992) шунда уҡ эшләй. 1994 й. алып Хәҙ. гуманитар акад.: менеджер, 1996—2004 йй. Октябрьский филиалы дир., бер...

СЕРГИЕНКО Иван Викторович

СЕРГИЕНКО Иван Викторович (16.9. 1969, БАССР‑ҙың Ғафури р‑ны Красноусол ҡсб), педагог. Иҡт. ф. канд. (2000), пед. ф. д‑ры (2006). БР‑ҙың мәғариф отличнигы (2008). ӨДАТУ‑ны тамамлағандан һуң (1992) шунда уҡ эшләй. 1994 й. алып Хәҙ. гуманитар акад.: менеджер, 1996—2004 йй. Октябрьский филиалы дир., бер...

СЕРГИОПОЛЬ, Дәүләкән р‑нындағы ауыл

СЕРГИОПОЛЬ, Дәүләкән р‑нындағы ауыл, Сергиополь а/с үҙәге. Район үҙәгенән һәм Дәүләкән т. юл ст. Көнб. табан 6 км алыҫлыҡта урынлашҡан. Халҡы: 1939 й. — 107 кеше; 1959 — 248; 1989 — 314; 2002 — 396; 2010 — 362 кеше. Урыҫтар, татарҙар йәшәй (2002). Урта мәктәп, балалар баҡсаһы, фельдшер‑акушерлыҡ пункты,...

СЕРДЮК Леонид Васильевич

СЕРДЮК Леонид Васильевич (18.12. 1937, Новосибирск өлк. Боровушка а.), хоҡуҡ белгесе. Юридик ф. д‑ры (2003), проф. (2006). Һарытау юридик ин‑тын тамамлағандан һуң (1964) Волгоград өлк. прокуратураһында эшләй. 1972 й. алып СССР ЭЭМ‑ының Волгоград юғары тәфтиш мәктәбе уҡытыусыһы, 1982 й. — СССР ЭЭМ‑ы...

СЕРЕБРЕННИКОВ Борис Александрович

СЕРЕБРЕННИКОВ Борис Александрович (21.2.1915, Архангел губ. Холмогоры а. — 1989, Мәскәү), тел белгесе. СССР ФА акад. (1984), филол. ф. д‑ры (1956), проф. (1969). Б.В. һуғышында ҡатнашыусы. Мәскәү яңы телдәр ин‑тында уҡыған (1931—33), Тарих, филос. һәм әҙәбиәт ин‑тын тамамлаған (Мәскәү, 1940). 1948 й....

СЕРЕБРОВСКИЙ Александр Павлович

СЕРЕБРОВСКИЙ Александр Павлович (13.12.1884, Өфө — 10.2.1938, Мәскәү), революцион хәрәкәт эшмәкәре. 1903 й. алып РСДРП ағзаһы. Беренсе донъя һәм Граждандар һуғыштарында ҡатнашыусы. Юғары техник уч‑щены тамамлаған (Брюссель, 1911). 1914—17 йй. рус армияһында. 1900 й. алып А.И.Свидерскийҙың йәшерен түңәрәгенә...

СЕРЕБРЯКОВ Иван Давыдович

СЕРЕБРЯКОВ Иван Давыдович [1881 (башҡа мәғлүмәттәр б‑са, 1882), Өфө губ. Златоуст өйәҙе Йүрүҙән а., хәҙ. Йүрүҙән ҡ., — 1914], Өфө губернаһынан 2‑се Дәүләт думаһы (1907) депутаты. Крәҫтиәндәрҙән. 1903 й. алып РСДРП ағзаһы. Беренсе донъя һуғышында ҡатнашыусы. Йүрүҙән-Ивановка заводының контора хеҙм‑ре....

СЕРЕБРЯННИКОВ Александр Георгиевич

СЕРЕБРЯННИКОВ Александр Георгиевич [1904 й. июне, Ырымбур губ. Верхнеурал өйәҙе Бәләкәй Ҡаҙаҡҡол а. (БР‑ҙың Учалы р‑ны) — 8.7. 1943, Курск өлк. Ольховатка а. ерләнгән], Советтар Союзы Геройы (1943). Б.В. һуғышында ҡатнашыусы. 1942 й. майынан Үҙәк фронтта хеҙмәт иткән. Герой исеменә 13‑сө армияның 6‑сы...

СЕРЁГИН Иван Тимофеевич

СЕРЁГИН Иван Тимофеевич (9.9. 1933, БАССР‑ҙың Мәләүез р‑ны Богородский а. — 24.6.1996, БР‑ҙың Ҡалтасы р‑ны Краснохолмский ҡсб), нефтсе. СССР‑ҙың нефть сәнәғәте отличнигы (1979). 1952 й. алып “Башнефть” ПБ‑нда эшләгән: Ҡалтасы быраулау контораһы быраулаусыһы, 1962—94 йй. Краснохолмский быраулау эштәре...

СЕРЁГИН Леонид Алексеевич

СЕРЁГИН Леонид Алексеевич (1.4.1944, БАССР‑ҙың Белорет р‑ны Лапышты а.), и н ж е н е р ‑ т ө ҙ ө ү с е . БАССР‑ҙың атҡ. төҙөүсеһе (1981). Магнитогорск тау‑металлургия ин‑тын тамамлаған (1969). 1961—64 йй. һәм 1977 й. алып “Белорецкстрой” ААЙ‑нда эшләгән: төҙөлөш идаралығы нач., 1978 й. башлап баш инженер,...

СЕРЕДА Нина Алексеевна

СЕРЕДА Нина Алексеевна (9.2.1948, БАССР‑ҙың Мәсетле р‑ны Оло Ыҡтамаҡ а.), тупраҡ белгесе‑агрохимик. Биол. ф. д‑ры (1999), проф. (2004). БР‑ҙың атҡ. а.х. хеҙм‑ре (2004). МДУ‑ны тамамлаған (1971). 1976 й. алып Башҡ‑н а.х. химиялаштырыу проект‑тикшеренеү ст.: баш агрохимик, бүлек нач.; 1990 й. башлап “Башҡортостан”...