Для авторизации на текущем портале в Вашем профиле ЕСИА должно быть заполнено поле "Электронная почта"

Инергə
Төбәк интерактив энциклопедик портал «Башҡортостан»
Башҡортостан Республикаһы Фәндәр академияһы Башҡортостан Республикаһы “Башҡорт энциклопедияһы” дәүләт автономиялы фән учреждениеһы

Список материалов

Наименование статьи
Содержание статьи
Автор
Рубрикатор
Шәхестәр
Энциклопедии
Яңынан эҙләргә

ХРАМОВ Алексей Васильевич

ХРАМОВ Алексей Васильевич (25.2. 1909, Бәләбәй ҡ. — 14.11.1978, Өфө), рәссам. БАССР-ҙың атҡ. рәссамы (1974). Рәссамдар союзы ағзаһы (1934). Б.В. һуғышында ҡатнашыусы. Башҡорт сәнғәт техникумын тамамлаған (1930; педагогтары Л.В.Лезенков, И.Н.Самарин). 1930 йй. Х. ижадының төп темалары — индустриялаштырыу...

ХӨСНӨТДИНОВА Эльза Камил ҡыҙы

ХӨСНӨТДИНОВА Эльза Камил ҡыҙы (24.5.1954, Өфө), генетик.Рәсәй мәғариф акад. мөхбир ағзаһы (2016), БР ФА акад. (2012), биол. ф. д-ры (1997), проф. (1998). РФ-тың (2004) һәм БР-ҙың (1999) атҡ. фән эшмәкәре. К.Ш.Әхиәровтың ҡыҙы. БДУ-ны тамамлағандан һуң (1976) Биохимия һәм генетика ин-тында эшләй: 1983...

ХӨСНӨТДИНОВА Эльза Камил ҡыҙы

ХӨСНӨТДИНОВА Эльза Камил ҡыҙы (24.5.1954, Өфө ҡ), генетик. Рәсәй мәғариф академияһының мөхбир ағзаһы (2016), БР ФА академигы (2012), биология фәндәре докторы (1997), профессор (1998). РФ‑тың (2004) һәм БР‑ҙың (1999) атҡаҙанған фән эшмәкәре. К.Ш.Әхиәровтың ҡыҙы. БДУ‑ны тамамлағандан һуң (1976) Биохимия...

ХӨСНӨТДИНОВА Золя Әсләм ҡыҙы

ХӨСНӨТДИНОВА Золя Әсләм ҡыҙы (24.7.1950, БАССР-ҙың Мишкә р-ны Урал а.), гигиенист. Мед. ф. д-ры (1998), проф. (1999). БР-ҙың мәғариф отличнигы (2005), РФ-тың почётлы юғары проф. белем биреү хеҙм-ре (2005). БДМИ-ны тамамлағандан һуң (1976) Өфө ҡала дезинфекция станцияһында эшләй, 1979 й. алып БДМУ-ла...

ХӨСНӨТДИНОВ Рәмил Ғәли улы

ХӨСНӨТДИНОВ Рәмил Ғәли улы (11.9.1972, БАССР-ҙың Благовещен ҡ.), спортсы. Бокс б-са Рәсәйҙең халыҡ-ара класлы спорт мастеры (1995). БДУ-ны тамамлаған (1995). “Ринг Башкортостана” спорт клубы тәрбиәләнеүсеһе (тренерҙары С.Т. Аслаев, А.Н.Макаров). Рәсәй (1995) һәм Рәсәй Ҡораллы көстәре (1994) чемп., Рәсәй...

ХӨСНӨТДИНОВ Рауил Исмәғил улы

ХӨСНӨТДИНОВ Рауил Исмәғил улы (12.2.1947, БАССР-ҙың Фёдоровка р-ны Ҡораласыҡ а.), химик-органик. Химия ф. д-ры (1989), проф. (2004). БР-ҙың атҡ. фән эшмәкәре (2001). БДУ-ны тамамлағандан һуң (1970) Фёдоровка р-нының Балыҡлы урта мәктәбе уҡытыусыһы. 1972 й. алып Органик химия ин-тында (1983 й. башлап...

ХӨСНӨТДИНОВ Әхнәф Ғәлимйән улы

ХӨСНӨТДИНОВ Әхнәф Ғәлимйән улы [28.4.1925, БАССР-ҙың Тамъян-Ҡатай кантоны Учалы а. (БР-ҙың Учалы р-ны) — 12.7.2005, шунда уҡ], Дан орд. тулы кавалеры. Б.В. һуғышында ҡатнашыусы. 1943 й. майынан Воронеж һәм 1-се Украина фронттарында 4-се танк армияһының 29-сы гвардия мотоуҡсылар бригадаһы 3-сө мотоуҡсылар...

ХӨСНИЙӘРОВ Сәлих Дәүләт улы

ХӨСНИЙӘРОВ Сәлих Дәүләт улы (27.8.1915, Өфө губ. Минзәлә өйәҙе Теләкәй а., хәҙ. ТР-ҙың Аҡтаныш р-ны Иҫке Теләкәй а., — 30.7.1992, Өфө), йырсы (лирик тенор), муз.-йәмәғәт эшмәкәре. БАССР-ҙың атҡ. артисы (1959), РСФСР-ҙың атҡ. мәҙәниәт хеҙм-ре (1976). Ҡазан музыка уч-ще­һында уҡыған (1933—36). Мәскәү...

ХӨСНИЙӘРОВ Мират Хәниф улы

ХӨСНИЙӘРОВ Мират Хәниф улы (14.8.1964, Өфө), инженер-төҙөүсе. Техник ф. д-ры (2002), проф. (2007). БР-ҙың мәғариф отличнигы (2004). ӨНИ-не тамамлағандан һуң (1986) шунда уҡ эшләй (2007—12 йй. производство процестарын автоматлаштырыу ф-ты деканы). Фәнни тикшеренеүҙәре сәнәғәт хәүефһеҙлеге проблемаларына...

ХӨСНИ Усман

ХӨСНИ Усман (ысын исеме Хөснөтдинов Усман Хөснөтдин улы; 1895, Өфө губ. Бәләбәй өйәҙе Һынны-Илсембәт а., хәҙ. БР-ҙың Благовар р-ны Иҫке Һынны а., — 30.11.1948, Өфө), тел белгесе. 1910—13 йй. Өфө губ. Стәрлетамаҡ өйәҙе Боҙаяҙ а. (БР-ҙың Ҡырмыҫҡалы р-ны) мәҙрәсәһендә уҡыған, К.А.Тимирязев ис. Башҡорт...

ХӨСӘМ КӘТИБ

ХӨСӘМ КӘТИБ (14 б.), төрки шағиры. Х.К. т-да документаль мәғлүмәттәр һаҡланмаған. “Жөмжөмә солтан” дастанының авторы. Был ҡомартҡының эстәлеге б-са Х.К. уҡымышлы кеше булыуы, тарихты, динде, көнсығыш әҙәбиәтен белеүе т-да фараз итергә мөмкин. М.Х.Иҙелбаев Тәрж. Р.Ә.Сиражитдинов...

ХӨСӘЙЕНОВТАР

ХӨСӘЙЕНОВТАР, сауҙагәрҙәр, йәмәғәт эшмәкәрҙәре. Нәҫелде башлап ебәреүсе – Хөсәйен Ғөбәйҙуллин. Сәйет биҫтәһе татары. Ырымбур алыш‑биреш йортонда 3 кибетте ҡуртымға ала, ҡаҙаҡтар м-н сауҙа алып бара. 1816 й. Сәйет биҫтәһендә янған 5-се йәмиғ мәсетен үҙ аҡсаһына тергеҙә. Иң билдәлеһе Мөхәмәтғәли Х. (1804—1858),...

ХӨСӘЙЕНОВА Физа Сәләх ҡыҙы

ХӨСӘЙЕНОВА Физа Сәләх ҡыҙы (27.9.1930, БАССР-ҙың Шишмә районы Бәрҫеүәнбаш а. — 13.8.2020, Өфө ҡ.), терапевт. Медицина фәндәре докторы (1973), профессор (1977). БР-ҙың атҡаҙанған фән эшмәкәре (1993), БАССР-ҙың атҡаҙанған табибы (1983), СССР-ҙың һаулыҡ һаҡлау отличнигы (1981). БДМИ-ны тамамлағандан һуң...

ХӨСӘЙЕНОВА Гөлнур Рауил ҡыҙы

ХӨСӘЙЕНОВА Гөлнур Рауил ҡыҙы (14.10.1959, БАССР-ҙың Учалы р-ны Ҡунаҡбай а.), фольклорсы. Филол. ф. д-ры (2017). БР-ҙың атҡ. мәҙәниәт хеҙм-ре (2007). БДУ-ны тамамлағандан һуң (1983) ТТӘИ-лә эшләй (2002 й. алып бүлек мөдире), бер үк ваҡытта 1991 й. башлап А.М.Горький ис. Әҙәбиәт ин-тында (Мәскәү), 1994–97...

ХӨСӘЙЕНОВ Хөрмәт Хәмзә улы

ХӨСӘЙЕНОВ Хөрмәт Хәмзә улы (10.3.1920, АСБР‑ҙың Ете ырыу кантоны Яңы Ялсыҡай а., хәҙер БР-ҙың Көйөргәҙе районы Ялсыҡай а., — 2002 й. марты, Сәмәрҡәнд ҡ.), Дан орденының тулы кавалеры. Б.В. һуғышында ҡатнашыусы. 1937 й. башлап Өфө моторҙар заводында эшләй. 1940 й. алып Ҡыҙыл армияла. 1942 й. октябренән...

ХӨСӘЙЕНОВ Хөрмәт Хәмзә улы

ХӨСӘЙЕНОВ Хөрмәт Хәмзә улы (10.3.1920, АСБР‑ҙың Ете ырыу кантоны Яңы Ялсыҡай а., хәҙер БР-ҙың Көйөргәҙе районы Ялсыҡай а., — 2002 й. марты, Сәмәрҡәнд ҡ.), Дан орденының тулы кавалеры. Б.В. һуғышында ҡатнашыусы. 1937 й. башлап Өфө моторҙар заводында эшләй. 1940 й. алып Ҡыҙыл армияла. 1942 й. октябренән...

ХӨСӘЙЕНОВ Мөхәмәтйән

ХӨСӘЙЕНОВ Мөхәмәтйән [1756, Ҡазан даруғаһы Ҡаршын улусы (БР-ҙың Кушнаренко р-ны) Солтанай а. — 17.7.1824, Өфө, Ырымбур губ. Өфө өйәҙе Өршәк-Мең улусы Иҫке Атйетәр а., хәҙ. БР-ҙың Ҡырмыҫҡалы р-ны Атйетәр а. ерләнгән], дин әһеле, Ырымбур мосолман диниә назараты мөфтөйө (1788—1824). Ахун (1785). Сәйет...

ХӨСӘЙЕНОВ Марат Әсҡәт улы

ХӨСӘЙЕНОВ Марат Әсҡәт улы (15.5.1944, БАССР-ҙың Ҡырмыҫҡалы р-ны Һарт-Наурыҙ а. – 12.12. 2016, Өфө, БР-ҙың Ҡырмыҫҡалы р-ны Прибельский а. ерләнгән), хужалыҡ эшмәкәре. РФ-тың (2007) һәм БР-ҙың (2000) атҡ. транспорт хеҙм-ре, РФ-тың почётлы транспорт хеҙм-ре (2000). Мәскәү технология ин-тын тамамлаған (Өфө,...

ХӨСӘЙЕНОВ Зиннур Мирсәлихйән улы

ХӨСӘЙЕНОВ Зиннур Мирсәлихйән улы (25.4.1939, БАССР-ҙың Туймазы р-ны Аҙнағол а. – 1.7.2005, Төмән өлк. Нижнесортымский ҡсб), тау инженеры. Техник ф. д-ры (1999), проф. (2000). РФ Яғыулыҡ һәм энергетика министрлығының атҡ. хеҙм-ре (1994), РФ-тың атҡ. нефть һәм газ сәнәғәте хеҙм-ре (1997), СССР-ҙың нефть...

ХӨСӘЙЕНОВ Ғайса Батыргәрәй улы

ХӨСӘЙЕНОВ Ғайса Батыргәрәй улы [10.4.1928, БАССР-ҙың Өфө кантоны Үтәгән а. (БР-ҙың Ҡырмыҫҡалы районы) — 27.7.2021, Өфө ҡ., тыуған ауылында ерләнгән], әҙәбиәт белгесе, яҙыусы. БР ФА академигы (1991), филология фәндәре докторы (1971), профессор (1972). БР-ҙың халыҡ яҙыусыһы (2008). РФ-тың (1992) һәм БАССР-ҙың...